Η σιγή πριν από την καταιγίδα.

Υπάρχουν περίοδοι στην ιστορία ενός τόπου όπου η σιωπή δεν είναι ένδειξη ηρεμίας. Είναι η στιγμή που η κοινωνία παρατηρεί, ζυγίζει και περιμένει. Είναι η στιγμή που οι πολίτες παύουν να μιλούν όχι επειδή έπαψαν να ενδιαφέρονται, αλλά επειδή αναζητούν απαντήσεις. Και αυτή η σιωπή, όσο διαρκεί, γίνεται ολοένα και πιο βαριά.

Η «σιγή πριν από την καταιγίδα» είναι ίσως η πιο επικίνδυνη φάση για κάθε δημοκρατία. Δεν χαρακτηρίζεται από έντονες αντιπαραθέσεις, αλλά από τη σταδιακή διάβρωση της εμπιστοσύνης. Από την αίσθηση ότι οι θεσμοί απομακρύνονται από τον πολίτη, ότι η δημόσια συζήτηση υποκαθίσταται από κραυγές, προσωπικές αντιπαλότητες και έναν ατελείωτο κύκλο παραπληροφόρησης που θολώνει την πραγματικότητα.

Στις μέρες μας, η σιωπή δεν είναι απουσία λόγου. Είναι η κόπωση των ανθρώπων απέναντι σε μια πολιτική που πολλές φορές δείχνει να εξαντλείται στη διαχείριση της εικόνας και όχι της ουσίας. Είναι η απογοήτευση όσων βλέπουν τα μεγάλα προβλήματα να παραμένουν άλυτα, ενώ η καθημερινότητα γίνεται ολοένα πιο απαιτητική. Είναι η αγωνία των νέων που αναζητούν προοπτική, των οικογενειών που παλεύουν για αξιοπρέπεια και των τοπικών κοινωνιών που διεκδικούν ανάπτυξη χωρίς να θυσιάζουν την ταυτότητά τους.

Όταν η δημόσια ζωή μετατρέπεται σε πεδίο αντιπαράθεσης χωρίς επιχειρήματα, όταν η διαφορετική άποψη αντιμετωπίζεται ως εχθρική πράξη και όταν η αλήθεια γίνεται αντικείμενο διαπραγμάτευσης, τότε η σιωπή των πολλών δεν είναι αδιαφορία. Είναι προειδοποίηση. Είναι το τελευταίο στάδιο πριν η κοινωνική δυσαρέσκεια εκφραστεί με τρόπο που κανείς δεν μπορεί να ελέγξει.

Οι κοινωνίες δεν καταρρέουν από τη μια μέρα στην άλλη. Φθείρονται αργά, όταν η εμπιστοσύνη αντικαθίσταται από την καχυποψία, όταν η συμμετοχή δίνει τη θέση της στην αποχή και όταν οι πολίτες αισθάνονται ότι η φωνή τους δεν έχει πια βαρύτητα. Εκεί γεννιέται η πραγματική καταιγίδα: όχι μόνο στους δρόμους ή στις κάλπες, αλλά στις συνειδήσεις των ανθρώπων.

Η πολιτική, όμως, δεν είναι καταδικασμένη να ακολουθεί αυτή τη διαδρομή. Η αποστολή της είναι να ενώνει και όχι να διχάζει, να εμπνέει εμπιστοσύνη και όχι φόβο, να υπηρετεί το κοινό συμφέρον και όχι τις πρόσκαιρες σκοπιμότητες. Το ίδιο ισχύει και για τα μέσα ενημέρωσης, τους θεσμούς και όλους όσοι διαμορφώνουν τον δημόσιο λόγο. Η δημοκρατία απαιτεί διαφάνεια, ειλικρίνεια και διάλογο. Χωρίς αυτά, η σιωπή γίνεται εύφορο έδαφος για τον λαϊκισμό, την πόλωση και την απαξίωση.

Ίσως, λοιπόν, αυτό που ζούμε σήμερα να μην είναι μια περίοδος ηρεμίας. Ίσως να είναι εκείνη η σιωπηλή φάση κατά την οποία η κοινωνία προετοιμάζεται να ζητήσει λογαριασμό. Όχι από εκδίκηση, αλλά από ανάγκη για δικαιοσύνη, αξιοκρατία και προοπτική.

Γιατί η ιστορία έχει αποδείξει ότι καμία καταιγίδα δεν ξεσπά ξαφνικά. Προηγείται πάντα μια μεγάλη, σχεδόν απόκοσμη σιγή. Και όσοι έχουν την ευθύνη της δημόσιας ζωής οφείλουν να την ακούσουν εγκαίρως. Διαφορετικά, όταν ακουστεί ο πρώτος κεραυνός, θα είναι ήδη αργά για δικαιολογίες.

About The Author